Disclaimer : अलीकडच्या काळात ब्रेस्ट कॅन्सरचे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे. पूर्वी हा आजार वयस्क महिलांमध्ये दिसायचा, पण आता 30 ते 40 वर्षांच्या तरुण महिलाही त्याच्या विळख्यात सापडत आहेत. संशोधनानुसार बदललेली जीवनशैली, असंतुलित आहार आणि कॉस्मेटिक उत्पादनांतील केमिकल्स हेही त्यामागची संभाव्य कारणं ठरू शकतात.
Breast Cancer Causes In Early Age : काही दशकांपूर्वीपर्यंत स्तनाचा कर्करोग म्हणजेच ब्रेस्ट कॅन्सर ही एक अशी आजारपणाची स्थिती होती, जी प्रामुख्याने 60 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या महिलांमध्ये दिसून येत असे. पण आता परिस्थिती झपाट्याने बदलते आहे. मागील काही वर्षांत या रोगाच्या केसेसमध्ये प्रचंड वाढ झाली आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे आता 30 ते 40 वर्षांच्या महिलाही या गंभीर आजाराच्या विळख्यात सापडत आहेत.
या बदलामागे अनेक कारणं असल्याचं वैद्यकीय तज्ञ सांगतात बदललेली जीवनशैली, असंतुलित आहार, ताणतणाव, मद्यपान आणि धूम्रपानाची वाढती सवय हे काही प्रमुख घटक आहेत. मात्र, अलीकडच्या संशोधनात आणखी एक चिंताजनक गोष्ट पुढे आली आहे, ती म्हणजे कॉस्मेटिक उत्पादनांचा वापर.
कॉस्मेटिक उत्पादनांतील रसायनांचा शरीरावर परिणाम
ब्रिटनमधील Breast Cancer UK Science Panel (breastcanceruk.org.uk) यांनी प्रकाशित केलेल्या एका संशोधनानुसार, सौंदर्यप्रसाधनांमध्ये वापरले जाणारे अनेक रसायन (केमिकल्स) स्तनाच्या कर्करोगाच्या जोखमीशी संबंधित असू शकतात. या प्रॉडक्ट्समध्ये अनेक वेळा पॅराबेन्स, फ्थॅलेट्स आणि ट्रायक्लोसॅन सारखी रसायनं असतात, जी प्रिझर्व्हेटिव्ह म्हणून वापरली जातात. या घटकांचा उद्देश उत्पादन टिकवून ठेवणे आणि त्याची गुणवत्ता दीर्घकाळ राखणे हा असतो. मात्र, हेच केमिकल्स जेव्हा त्वचेच्या माध्यमातून शरीरात प्रवेश करतात, तेव्हा ते शरीरातील हार्मोनल बॅलन्स बिघडवू शकतात.
एस्ट्रोजन हार्मोनवर परिणाम
संशोधनात असे नमूद केले आहे की, या रसायनांचा परिणाम शरीरातील एस्ट्रोजन या स्त्री-हार्मोनच्या कार्यावर होतो. एस्ट्रोजन हे हार्मोन महिलांच्या प्रजनन आरोग्यासाठी आवश्यक असते, पण त्याचे प्रमाण असंतुलित झाले तर कर्करोगी पेशींची वाढ जलद होऊ शकते. या कारणामुळे हे रसायन ट्यूमर ग्रोथ वाढवू शकते, असा दावा काही अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे. संशोधक हेही स्पष्ट करतात की, सध्या मानवांवर आधारित संशोधन मर्यादित आहे. त्यामुळे हे रसायन थेट ब्रेस्ट कॅन्सरचं कारण ठरतात असं ठामपणे म्हणता येत नाही. पण तज्ञांचा सल्ला आहे की या प्रॉडक्ट्सचा वापर मर्यादित प्रमाणात करावा.
डॉक्टरांचं मत
दिल्लीतील राम मनोहर लोहिया (RML) हॉस्पिटलमधील स्त्रीरोग विभागाच्या सहयोगी प्राध्यापिका डॉ. सलोनी चड्ढा सांगतात की, कॉस्मेटिक उत्पादनं त्वचेचं नुकसान करू शकतात, पण ब्रेस्ट कॅन्सरशी त्यांचा थेट संबंध सध्या सिद्ध झालेला नाही. त्यांच्या मते, कमी वयात ब्रेस्ट कॅन्सर वाढण्यामागे मुख्य कारण म्हणजे बदललेला लाइफस्टाइल आणि चुकीच्या सवयी. आजकाल तरुण महिलांमध्ये स्मोकिंग, अल्कोहोल सेवन, फास्ट फूड आणि रात्रीचं अनियमित झोपेचं वेळापत्रक ही गोष्टी सामान्य झाल्या आहेत. यामुळे शरीरात ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेस आणि हार्मोनल असंतुलन वाढतं, जे कर्करोगास कारणीभूत ठरू शकतं.
डॉ. चड्ढा सांगतात की, आमच्याकडे 35 ते 40 वर्षांच्या महिलांचे अनेक ब्रेस्ट कॅन्सर केस येतात. पूर्वी ही वयोगटातील महिलांमध्ये अशी प्रकरणं फारच क्वचित आढळायची. मात्र आता परिस्थिती उलट झाली आहे. या वाढीमागे एक सकारात्मक कारणही आहे — म्हणजेच जागृती वाढणे. आज महिलांना स्वतःच्या आरोग्याबद्दल जास्त माहिती आहे. त्या वेळेवर तपासणी करून घेतात. त्यामुळे आधी लक्षात न येणारे अनेक केसेस आता निदान होत आहेत.
ब्रेस्ट कॅन्सरची लक्षणं
ब्रेस्ट कॅन्सरची लवकर ओळख झाली तर तो पूर्णपणे बरा होऊ शकतो. त्यामुळे त्याची लक्षणं ओळखणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे. तज्ज्ञांच्या मते खालील लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये:
- स्तनाच्या आत किंवा त्याच्या आसपास गाठ जाणवणे.
- स्तनाच्या आकारात किंवा आकारमानात बदल होणे.
- स्तनाच्या त्वचेवर गड्ढे किंवा सुरकुत्या दिसणे.
- निप्पल आत वळणे किंवा त्यातून स्त्राव होणे
- बगल किंवा कॉलर बोनजवळ सूज किंवा वेदना जाणवणे.
या पैकी कोणतंही लक्षण जाणवल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
काय करता येईल बचावासाठी?
संतुलित आहार घ्या: भरपूर फळं, भाज्या, संपूर्ण धान्यं आणि प्रथिनयुक्त आहार घ्या.
अल्कोहोल आणि स्मोकिंग टाळा: हे दोन घटक ब्रेस्ट कॅन्सरच्या जोखमीशी थेट जोडलेले आहेत.
व्यायाम नियमित करा: आठवड्यात किमान 150 मिनिटं चालणं, योग किंवा हलका व्यायाम शरीराला सशक्त ठेवतो.
कॉस्मेटिक उत्पादनांचा वापर मर्यादित ठेवा: शक्यतो नॅचरल किंवा केमिकल-फ्री उत्पादनं वापरा.
स्वत:ची तपासणी करा: महिन्यातून एकदा सेल्फ ब्रेस्ट एग्झामिनेशन करा.
डॉक्टरांकडे वेळेवर तपासणी करा: 30 वर्षांनंतर नियमित मॅमोग्राफी किंवा क्लिनिकल तपासणी गरजेची आहे.
ब्रेस्ट कॅन्सरवर मात करण्याचं सर्वात मोठं शस्त्र
ब्रेस्ट कॅन्सर हा आजच्या काळात महिलांमध्ये सर्वाधिक आढळणारा कर्करोग आहे. पण जागरूकता, योग्य निदान आणि जीवनशैलीत सुधारणा केल्यास या आजारावर मात करता येते. सौंदर्यप्रसाधनं वापरणं हे चुकीचं नाही, पण त्यांचा अतिरेक आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतो. तुमचं आरोग्य हेच तुमचं खरं सौंदर्य आहे. त्यामुळे बाह्य सौंदर्य जपताना अंतर्गत आरोग्य विसरू नका. स्वत:कडे लक्ष द्या, नियमित तपासणी करा आणि प्रत्येक लक्षण गांभीर्याने घ्या. कारण लवकर निदानच ब्रेस्ट कॅन्सरवर मात करण्याचं सर्वात मोठं शस्त्र आहे.
